Gmina Przemęt. Patriota, który ukochał swoją małą ojczyznę

Anna Maćkowiak
Anna Maćkowiak
Antoni Fornalski / materiały Urzędu Gminy Przemęt
Biografia płk. Stanisława Siudy to gotowy scenariusz na film. Warto poznać historię człowieka, syna ziemi przemęckiej, który w obronie kraju walczył na wojennych frontach, nie zapominając o swojej małej ojczyźnie.

Pułkownik Stanisław Siuda, którego niniejszą biografię opracował historyk i regionalista Antoni Fornalski, urodził się 4 kwietnia 1890 r. w Błotnicy (która obecnie leży na terenie gminy Przemęt w powiecie wolsztyńskim) w rodzinie rolnika Józefa i Elżbiety z Piotrowskich.

Miał trzech braci i dwie siostry. Najstarszy brat – Czesław, zginął w I wojnie światowej pod Verdun. Drugi z braci – Józef, był proboszczem sąsiedniej parafii w Prochach (miejscowość ta dziś położona jest na obszarze Gminy Śmigiel), a trzeci – Jan, wstąpił do oddziału Powstańców Wielkopolskich w swojej miejscowości. Siostra: Apolonia była sanitariuszką Kompanii Przemęckiej, a Helena pozostała w domu rodzinnym.

Stanisław Siuda rozpoczął edukację w Szkole Powszechnej w Błotnicy, a od klasy trzeciej kontynuował ją w prywatnym Gimnazjum Klasycznym w Śremie. Wstąpił do Towarzystwa Tomasza Zana, tajnej organizacji niepodległościowej, jak również do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.

W 1907 r. na pół roku wyrzucono go z gimnazjum, czego powodem było organizowanie strajków szkolnych w rodzinnej Błotnicy i w sąsiednich wioskach, m.in. w Przemęcie. Były to strajki w obronie polskiej mowy i nauczania religii w języku ojczystym.

Przyszły pułkownik w szkole w Śremie zdał maturę i wrócił do rodziny w Błotnicy, gdzie pomagał w prowadzeniu gospodarstwa oraz podjął pracę w nowo utworzonej mleczarni.

Stanisław Siuda. 1 października 1913 r. został powołany do niemieckiego wojska w 50 Pułku Piechoty w Lesznie, z którym potem w pierwszym dniach sierpnia 1914 r. wyruszył na I wojnę światową na front zachodni. Na froncie zachodnim walczył pod Verdun. W 1917 r. został przeniesiony na front wschodni i brał udział jako dowódca kompanii oraz oficer batalionu gazowego w walkach pod Kownem i Wilnem. Został dwukrotne ranny. W listopadzie 1918 r. wrócił do rodzinnej Błotnicy. Wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego w Poznaniu, od której otrzymał zgodę na utworzenie oddziału powstańczego w swojej miejscowości.

22 grudnia 1918 r. utworzył kolejny oddział powstańczy w pobliskich Rakoniewicach. W pierwszym dniu 1919 roku wyruszył z oddziałem powstańczym Błotnicy do wyzwolonego już Grodziska Wielkopolskiego, skąd po otrzymaniu dalszych rozkazów od swoich przełożonych, następnego dnia udał się w kierunku Wolsztyna, wyzwalając po drodze okoliczne miejscowości, m.in. Rakoniewice i Rostarzewo. 5 stycznia 1919 r. S. Siuda został komendantem wyzwolonego Wolsztyna, a zarazem dowódcą „Powstańczego Odcinka Wolsztyńskiego”. Kierował tam akcjami zbrojnymi o zdobycie Kargowej, Babimostu, Kopanicy i okolicznych miejscowości. 27 stycznia 1919 r. mianowano go dowódcą 4. Baonu Grupy Zachodniej.

Od 6 marca 1919 r. po sformowaniu się 2. Pułku Strzelców Wlkp. (późniejszego 56. Pułku Piechoty Wlkp.), został dowódcą 3. batalionu. 5 maja tegoż roku za zasługi w Powstaniu Wlkp. został mianowany kapitanem Wojska Polskiego. Na początku września 1919 roku S. Siuda wyjechał z Kościana transportem kolejowym ze swoim 3. batalionem na front wschodni, na wojnę z bolszewikami. Wykazał się szczególną odwagą i talentem dowódczym w bojach m.in. pod Połockiem, Bobrujskiem i nad Berezyną.

W czasie odwrotu naszych wojsk przed nacierającymi bolszewikami brał udział w Bitwie Warszawskiej zwanej Cudem nad Wisłą w sierpniu 1920 roku. Kapitan Siuda za heroizm w walkach z bolszewikami został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Otrzymał też godność Kawalera Orderu Virtuti Militari. W okresie międzywojennym awansowano go na kolejne stopnie wojskowe do pułkownika włącznie.
Pod koniec lipca 1939 r. płk Stanisław Siuda został dowódcą Poznańskiej Brygady Obrony Narodowej, która wchodziła w skład Armii Poznań. W czasie kampanii wrześniowej wykonywał działania osłonowe dla Armii Poznań na rubieżach Stęszewa, Murowanej Gośliny i Kutna.

11 listopada 1939 r. płk Stanisław Siuda miał być awansowany na stopień generała brygady, ale przeszkodził w tym wybuch II wojny światowej. Po klęsce w bitwie nad Bzurą dostał się do niewoli niemieckiej i przebywał w obozie jenieckim dla polskich oficerów w Murnau pod Monachium. W ostatnich miesiącach pobytu w tym obozie napisał książkę – „Jak Polacy powinni walczyć z sowietami”, która potem zaginęła. Płk St. Siuda zostawił jeszcze dwie inne cenne publikacje historyczne: „Zarys historii wojennej 56. Pułku Piechoty Wielkopolskiej” oraz „Walki na odcinku wolsztyńskim w Powstaniu Wielkopolskim”.

Płk S. Siuda zmarł 25 lutego 1945 r. w szpitalu Freising. Pochowano go na przyszpitalnym cmentarzu. W 1985 r., w wyniku likwidacji tego cmentarza, szczątki płk. S. Siudy oraz innych polskich oficerów ekshumowano i przeniesiono na cmentarz mogił wojennych do Neumark w pobliżu Norym­bergii.

Czy wiesz, że...
Pamięć o płk. Stanisławie Siudzie kultywowana jest m.in. w Szkole Podstawowej im. Powstańców Wlkp. w Przemęcie oraz w Przemęckim Kole Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego. W rodzinnej Błotnicy jego imię i nazwisko znajduje się na tablicy pamiątkowej ku czci ofiar
II wojny światowej. 3 maja 2018 r. zostały odsłonięte dwie kolejne tablice pamiątkowe ku czci płk. St. Siudy: na budynku jego domu rodzinnego oraz na skwerze przy figurze Serca Jezusowego zawierającą biogram, który uchwałą Rady Gminy w Przemęcie otrzymał nazwę: „Skwer Pułkownika Stanisława Siudy.”

Janusz Frąckowiak
wójt gminy Przemęt

Nasza lokalna społeczność jest bardzo przywiązana do swych korzeni i tradycji. Wykazuje duże zainteresowanie historią swojej małej ojczyzny.
Niniejszy tekst przedstawia czytelnikom biogram płk. Stanisława Siudy, który jest próbą kompleksowego i całościowego ukazania jego życia oraz licznych dokonań nie tylko dla gminy Przemęt, ale dla całej Polski.
Pielęgnowanie lokalnych tradycji oraz przechowywanie pamięci o ludziach związanych z Ziemią Przemęcką, ludziach, którzy tworzyli historię naszych miejscowości, niejednokrotnie oddając całe swoje serca i życie, walcząc o ich polskość i lepsze jutro dla przyszłych pokoleń, jest niezwykle ważne. Z tego też względu postanowiliśmy również w niniejszej publikacji przypomnieć bogatą biografię płk. Stanisława Siudy, podkreślając, że w gminie mamy miejsca pamięci poświęcone tej bardzo ważnej dla nas postaci.
Starsi, być może, podczas lektury przywołają w pamięci różne wspomnienia, dla młodszych niech będzie ona lekcją, której nie można pominąć w jakże ważnej historycznej edukacji.
Niech ta publikacja będzie wyrazem naszego podziękowania, hołdu i naszej pamięci o Rodaku, Bohaterze Ziemi Przemęckiej, Powstańcu Wielkopolskim i Pułkowniku Wojska Polskiego Stanisławie Siudzie.

Zaostrzenie restrykcji. Cała Polska w strefie czerwonej

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3